محمد الريشهري

375

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

ايمان آورد و با دستش عدد شصت و سه را نشان داد ؟ ابو القاسم پاسخ داد : مقصودش ، « إله أحد جواد » است و تفسير آن ، اين است كه [ مطابق حساب جُمَّل ، ] الف ، برابر يك ، لام ، برابر سى ، هاء ، برابر پنج ، الف ، برابر يك ، حاء برابر هشت ، دال ، برابر چهار ، جيم برابر سه ، واو ، برابر شش ، الف ، برابر يك ، و دال ، برابر چهار است و مجموع ، شصت و سه مىشود . « 1 » 642 . الخرائج و الجرائح : پس از وفات امام عسكرى عليه السلام ، اموال را به بغداد و نزد نايبان منصوب در آن جا مىبردند و از نزد ايشان توقيع‌هايى بيرون مىآمد . نخستين اين نايبان ، وكيل امام عسكرى عليه السلام ، شيخ عثمان بن سعيد عَمرى بود و پس از او ، فرزندش ابو جعفر محمّد بن عثمان ، سپس ابو القاسم حسين بن روح و در پايان ، شيخ ابو الحسن على بن محمّد سَمُرى كه پس از او غيبت كبرا آغاز شد . هر يك از اين چهار تن ، از طريق خبر دادن قائم عليه السلام به ايشان ، مقدار مالى را كه بايد تحويل مىشد ، به اجمال و تفصيل مىدانستند و صاحبان آنها را نام مىبردند . « 2 » 643 . الغيبة ، طوسى - با سندش به نقل از ابو عبد اللَّه حسين بن على بن حسين بن موسى بن بابويه - : گروهى از همشهريان ما كه در بغداد سكونت داشتند ، در همان سالى كه قرمطيان « 3 » بر حاجيان هجوم بردند - كه همان سال فرو ريختن ستارگان است - « 4 » برايم نقل كردند كه پدرم به شيخ ابو القاسم حسين بن روح ، نامه نوشت و اجازهء رفتن به حج خواست . پاسخ آمد : « امسال مرو » . او درخواستش را تكرار كرد و گفت : نذر واجب دارم .

--> ( 1 ) . كمال الدين : ص 519 ح 48 ، معانى الأخبار : ص 286 ح 2 ، بحار الأنوار : ج 53 ص 191 ح 20 . ( 2 ) . الخرائج و الجرائح : ج 3 ص 1108 ح 25 . ( 3 ) . قرمطيان ، گروهى هستند كه ظاهراً معتقد به امامت محمّد بن اسماعيل بن امام صادق عليه السلام ، و در واقع ، معتقد به‌الحاد و باطل بودن شريعت‌اند ؛ چون بيشتر حرام‌ها را حلال مىدانند و نماز را اطاعت از امام و زكات را خمس دادن به امام و روزه را پنهان كردن اسرار ، و زنا را بر ملا كردن اسرار ، تأويل مىكنند . وجه نام‌گذارى اين گروه به قرمطيان ، اين است كه در آغاز كار اين گروه ، يكى از رهبران آنها با خطّ مقرمط ( كلمات را تنگ و باريك و ريز و در كنار هم نوشتن ) مىنوشت . بنا بر اين ، او را به « قرمطى » كه جمعش قرامطه است ، نسبت دادند . ( 4 ) . در سال 329 هجرى ، برخى از بزرگ‌ترين ستارگان علم و فضيلت ، از دنيا رفتند ، مانند : على بن محمّد سمرى ( آخرين نايب خاصّ امام زمان ) ، شيخ كلينى ( محدّث بزرگ و مؤلّف الكافى ) و ابن بابويه ( فقيه و بزرگ قميان در عصر خود و پدر شيخ صدوق ) . از اين رو به اين نام ، ناميده شد .